آثار زیارت امام رضا علیه السلام در تراث شیخ صدوق (ره)

قبول ولایعتهدی مأمون عباسی که تحمیلی بر آن حضرت بود، ایشان در هیچ یک از مناصب مورد تأئید وی حضور نداشتند و هیچ گونه تأئیدی بر رفتار و تصمیم های مأمون اتخاذ نکردند.

مأمون در ظاهر از خود علاقه ای به امام رضا علیه السلام نشان می داد؛ اما در باطن او کینه های فراوانی بود که در ابتدا خود را نشان نمی داد، اما با شهادت آن حضرت به دست وی، هر چند سعی در ظاهر سازی و بی گناه جلوه دادن خود داشت، اما اوج کینه خود را به آن حضرت جلوه گر نمود و با زهر خود، آن امام مظلوم را در غربت و در سن پنجاه و پنج سالگی به شهادت رساند.

مأمون سعی کرد برای تکریمِ جنازه ی امام، بدن مطهر ایشان را در کنار پدرش هارون الرشید دفن کرد تا هم توجه همگان به قبر او شود و هم از قبح کار خود که از بین بردن امام بود بکاهد؛ اما غافل از اینکه این کار، باعث شد تا جایگاه قبر مطهر امام رضا علیه السلام مورد توجه قرار بگیرد و تا به الان هر سال میلیون ها ارادتمند به آن حضرت از سراسر جهان مشتاقانه به زیارت ایشان مشرف شوند.

در این نوشته، به برخی از روایاتی که نسبت به جایگاه و فضائل زیارت قبر مطهر رضوی اشاره شده است، پرداخته خواهد شد تا همه ی مشتاقان زیارت قبر مطهر آن امام، بدانند تا در قبال زیارت حرم مطهر علی بن موسی الرضا علیهما آلاف التحیه و الثناء، به چه ثواب و مقامی نائل می گردند.

۱.     زیارت ایشان مانند زیارت رسول خدا

در این بخش به دو روایت در باب فضیلت زیارت قبر امام رضا علیه السلام وارد شده است، اشاره می شود:

روایت اول:

در روایتی نورانی، شیخ صدوق علیه الرحمه از قول امام کاظم صلوات الله علیه روایتی را چنین نقل کرده است:

عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ حَفْصٍ الْمَرْوَزِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ علیهما السلام إِنَّ ابْنِی علی [عَلِیّاً] مَقْتُولٌ بِالسَّمِّ ظُلْماً وَ مَدْفُونٌ إِلَى جَنْبِ هَارُونَ بِطُوسَ مَنْ زَارَهُ کَمَنْ زَارَ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله.

الصدوق، محمد بن علی بن الحسین بن بابویه (المتوفی۳۸۱ق)، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج۲، ص۲۹۱، تحقیق: تصحیح وتعلیق وتقدیم: الشیخ حسین الأعلمی، ناشر: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات – بیروت – لبنان، سال چاپ: ۱۴۰۴ – ۱۹۸۴م.

سلیمان بن حفص از امام کاظم علیه السلام نقل کرده است که حضرت فرمودند: فرزندم علی، با حالت ظلم و به وسیله ی سم به شهادت می رسد، در طوس در کنار هارون به خاک سپرده می شود، هر کسی که او را زیارت کند، مانند این است که رسول خدا صلی الله علیه و آله را زیارت کرده است.

روایت دوم:

مرحوم شیخ صدوق رحمه الله روایتی را از عبد الله بن فضل هاشمی چنین نقل کرده است:

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ الْهَاشِمِیِّ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّادِقِ علیهما السلام فَدَخَلَ عَلَیْهِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ طُوسَ … فَدَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ علیهما السلام فَأَجْلَسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَ أَقْبَلَ یُقَبِّلُ مَا بَیْنَ عَیْنَیْهِ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَیْهِ فَقَالَ لَهُ یَا طُوسِیُّ إِنَّهُ الْإِمَامُ وَ الْخَلِیفَهُ وَ الْحُجَّهُ بَعْدِی وَ إِنَّهُ سَیَخْرُجُ مِنْ صُلْبِهِ رَجُلٌ یَکُونُ رِضًا لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی سَمَائِهِ وَ لِعِبَادِهِ فِی أَرْضِهِ یُقْتَلُ فِی أَرْضِکُمْ بِالسَّمِّ ظُلْماً وَ عُدْوَاناً وَ یُدْفَنُ بِهَا غَرِیباً أَلَا فَمَنْ زَارَهُ فِی غُرْبَتِهِ وَ هُوَ یَعْلَمُ أَنَّهُ إِمَامٌ بَعْدَ أَبِیهِ مُفْتَرَضُ الطَّاعَهِ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ کَانَ کَمَنْ زَارَ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله.

الصدوق، محمد بن علی (المتوفى۳۸۱ ق)، الأمالی، ص۶۸۴، تحقیق و نشر: قسم الدراسات الاسلامیه – مؤسسه البعثه – قم، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۷هـ.

عبد الله بن فضل هاشمی نقل کرده است: نزد امام صادق علیه السلام بودم که مردی از اهل طوس بر آن حضرت وارد شد … در این هنگام بود که امام کاظم علیه السلام [که کودک بود] وارد شد و امام صادق علیه السلام ایشان را بر روی پای خود نشاندند، ایشان را نزدیک خود کرده و بین دو چشم ایشان را بوسیدند و خطاب به آن فردی که از منطقه ی طوس بود، فرمودند: او امام و خلیفه و حجت [برپروردگار بر شما] بعد از من است، از نسل او مردی می آید که خداوند در آسمان و اهل عبادت بر روی زمین، از او خوشنود می باشند. از روی دشمنی و ظلم در سرزمین شما کشته می شود و با حالت غربت [در همان جا] دفن می شود، آگاه باشید هر کسی که او را در غربتش زیارت کند در حالی که بداند او بعد از پدرش امامی است که اطاعت از ایشان را خداوند متعال واجب گردانده است، مانند کسی است که رسول خدا صلی الله علیه و آله را زیارت کرده است.

در این روایت نورانی، امام صادق سلام الله علیه علاوه بر اینکه به آن فرد خراسانی قضیه غربت و مظلومیت امام رضا علیه السلام را متذکر شدند، به وجوب اطاعت از آن حضرت که امری الهی است، اشاره و همچنین تصریح کردند که ثواب زیارت امام رضا علیه السلام برابر با زیارت رسول خدا صلی الله علیه و آله می باشد. 

۲.     زیارت امام رضا علیه السلام برابر با هزار حج

همچنین شیخ صدوق رضوان الله تعالی علیه، روایتی را از وجود مقدس امام رضا علیه السلام نقل کرده است که آن حضرت ثواب زیارت خودشان را برابر با هزار حج نزد خداوند متعال بیان فرمودند:

عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ الْبَزَنْطِیِّ قَالَ: قَرَأْتُ کِتَابَ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام أَبْلِغْ شِیعَتَنَا أَنَّ زِیَارَتِی تَعْدِلُ عِنْدَ اللَّهِ أَلْفَ حِجَّهٍ قَالَ فَقُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام ابْنِهِ أَلْفَ حِجَّهٍ قَالَ إِی وَ اللَّهِ أَلْفَ أَلْفِ حِجَّهٍ لِمَنْ زَارَهُ عَارِفاً بِحَقِّهِ.

الصدوق، محمد بن علی بن الحسین بن بابویه (المتوفی۳۸۱ق)، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج۲، ص۲۸۷، تحقیق: تصحیح وتعلیق وتقدیم: الشیخ حسین الأعلمی، ناشر: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات – بیروت – لبنان، سال چاپ: ۱۴۰۴ – ۱۹۸۴م.

احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی نقل می کند که در نامه ی امام رضا علیه السلام خواندم که حضرت نوشته بود: به شیعیانم [این سخنم را] برسانید که [ثواب] زیارت من نزد خداوند متعال، برابر با هزار حج است. احمد بن محمد می گوید: به فرزندشان امام جواد علیه السلام عرض کردم: [زیارت پدرتان برابر با] هزار حج است؟ حضرت فرمود: به خدا قسم بله، کسی که حق ایشان را بشناسد، [ثواب زیارتش] برابر با یک میلیون حج است.

با دقت در این روایت، مطلق ثواب زیارت امام رضا علیه السلام، برابر با هزار حج شمرده شده است که امام جواد سلام الله علیه، زیارت با معرفت پدر بزرگوارشان را مساوی با یک میلیون ثواب بیان فرمودند. 

۳.     شفاعت اهل بیت علیهم السلام

یکی دیگر از اثرات زیارت حضرت علی بن موسی الرضا علیهما السلام، شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به فرد زائر است چنان چه آن حضرت در روایتی چنین فرمودند:

عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ عَلِیِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا علیهما السلام أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ بِخُرَاسَانَ لَبُقْعَهً یَأْتِی عَلَیْهَا زَمَانٌ تَصِیرُ مُخْتَلَفَ الْمَلَائِکَهِ فَلَا یَزَالُ فَوْجٌ یَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَ فَوْجٌ یَصْعَدُ إِلَى أَنْ یُنْفَخَ فِی الصُّورِ فَقِیلَ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَ أَیَّهُ بُقْعَهٍ هَذِهِ قَالَ هِیَ بِأَرْضِ طُوسَ وَ هِیَ وَ اللَّهِ رَوْضَهٌ مِنْ رِیَاضِ الْجَنَّهِ مَنْ زَارَنِی فِی تِلْکَ الْبُقْعَهِ کَانَ کَمَنْ زَارَ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ کَتَبَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى لَهُ بِذَلِکَ ثَوَابَ أَلْفِ عُمْرَهٍ مَقْبُولَهٍ وَ کُنْتُ أَنَا وَ آبَائِی شُفَعَاءَهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ.

الصدوق، محمد بن علی (المتوفى۳۸۱ ق)، الأمالی، ص۱۱۹، تحقیق و نشر: قسم الدراسات الاسلامیه – مؤسسه البعثه – قم، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۷هـ.

علی بن فضال از پدرش و او از امام رضا علیه السلام نقل می کند که فرمودند: بقعه ای در خراسان می باشد که روزگاری محل رفت و آمد ملائکه می شود؛ تا زمانی که در نفخه ی صور دمیده می شود، گروهی می آیند و گروهی می روند. به حضرت عرض شد: ای فرزند رسول خدا، این کدام بقعه است؟ حضرت فرمودند: بقعه ای در سرزمین طوس، به خدا قسم [آنجا] باغی از باغ های بهشت است، هر کس مرا در آن بقعه زیارت کند، مانند کسی است که رسول خدا صلی الله علیه و آله را زیارت کرده باشد که در عوض این زیارت، خداوند متعال برای او ثواب هزار عمره ی قبول شده را نوشته و من و پدرانم شفیع آن فرد می باشیم.

در این روایت نیزامام رضا علیه السلام علاوه بر مشخص ساختن قبر خود و اینکه آنجا قطعه ای از بهشت است، تصریح فرمودند که زیارت ایشان مانند زیارت رسول خدا صلی الله علیه و آله بوده علاوه بر اینکه ثواب هزار عمره ی مقبوله برای زائر نوشته می شود، شفاعت اهل بیت علیهم السلام نیز شامل حال زائر می شود. 

روایت دیگری نیز شیخ صدوق از ابا صلت هروی چنین نقل کرده است:

حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ صَالِحٍ الْهَرَوِیُّ قَالَ: لَمَّا خَرَجَ عَلِیُّ بْنُ مُوسَى الرِّضَا علیهما السلام إِلَى الْمَأْمُون‏ … ِ ثُمَّ دَخَلَ دَارَ حُمَیْدِ بْنِ قَحْطَبَهَ الطَّائِیِّ وَ دَخَلَ الْقُبَّهَ الَّتِی فِیهَا قَبْرُ هَارُونَ الرَّشِیدِ ثُمَّ خَطَّ بِیَدِهِ إِلَى جَانِبِهِ ثُمَّ قَالَ هَذِهِ تُرْبَتِی وَ فِیهَا أُدْفَنُ وَ سَیَجْعَلُ اللَّهُ هَذَا الْمَکَانَ مُخْتَلَفَ شِیعَتِی وَ أَهْلِ مَحَبَّتِی وَ اللَّهِ مَا یَزُورُنِی مِنْهُمْ زَائِرٌ وَ لَا یُسَلِّمُ عَلَیَّ مِنْهُمْ مُسَلِّمٌ إِلَّا وَجَبَ لَهُ غُفْرَانُ اللَّهِ وَ رَحْمَتُهُ بِشَفَاعَتِنَا أَهْلَ الْبَیْت‏.

الصدوق، محمد بن علی (المتوفی۳۸۱ق)، عیون أخبار الرضا (ع)، ج۲، ص۱۴۷، تحقیق: تصحیح وتعلیق وتقدیم: الشیخ حسین الأعلمی، ناشر: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات – بیروت – لبنان، سال چاپ: ۱۴۰۴ – ۱۹۸۴ م.

عبد السلام، ابا صلت هروی نقل می کند که امام رضا علیه السلام هنگامی که به سمت مأمون [از منزل] خارج شدند … سپس به خانه ی حمید بن قحطبه رفتند و بر قبه ای که قبر هارون الرشید درون آن بود وارد شدند، در گوشه ای از آن بقعه با خط خود نوشتند: این جا قبر من است، و در اینجا دفن خواهم شد، خداوند این مکان را محل رفت و آمد شیعیان و کسانی که به من محبت دارند قرار می دهد، به خدا قسم کسی از آنان نیست که مرا زیارت کند و کسی نیست که سلام کند و جواب بگیرد، مگر اینکه بخشش و رحمت الهی به سبب شفاعت ما اهل بیت بر او واجب می گردد. 

۴.     رهایی از آتش جهنم

رهایی از آتش جهنم نیز یکی دیگر از برکت های زیارت امام رضا علیه السلام می باشد چنان چه در روایتی از وجود مقدس امام هادی علیه السلام چنین آمده است:

عَنِ الصَّقْرِ بْنِ دُلَفَ قَالَ سَمِعْتُ سَیِّدِی عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الرِّضَا علیهما السلام یَقُولُ مَنْ کَانَتْ لَهُ إِلَى اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى حَاجَهٌ فَلْیَزُرْ قَبْرَ جَدِّیَ الرِّضَا علیهما السلام بِطُوسَ وَ هُوَ عَلَى غُسْلٍ وَ لْیُصَلِّ عِنْدَ رَأْسِهِ رَکْعَتَیْنِ وَ لْیَسْأَلِ اللَّهَ حَاجَتَهُ فِی قُنُوتِهِ فَإِنَّهُ یَسْتَجِیبُ لَهُ مَا لَمْ یَسْأَلْ فِی مَأْثَمٍ أَوْ قَطِیعَهِ رَحِمٍ وَ إِنَّ مَوْضِعَ قَبْرِهِ لَبُقْعَهٌ مِنْ بِقَاعِ الْجَنَّهِ لَا یَزُورُهَا مُؤْمِنٌ إِلَّا أَعْتَقَهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ وَ أَحَلَّهُ دَارَ الْقَرَارِ.

الصدوق، محمد بن علی (المتوفى۳۸۱ ق)، الأمالی، ص۵۸۸، تحقیق و نشر: قسم الدراسات الاسلامیه – مؤسسه البعثه – قم، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۷هـ.

صقر بن ابی دلف نقل می کند از امام هادی علیه السلام شنیدم که فرمودند: هر کسی که به درگاه خداوند متعال حاجتی دارد، پس قبر جدم امام رضا علیه السلام را در طوس زیارت کند؛ در حالی که غسل کرده است،  نزد سر ایشان دو رکعت نماز بخواند و در قنوت نمازش از خداوند حاجتش را بخواهد و بر خداوند است که اگر آن حاجت، گناه و یا قطع رحمی نباشد، آن را بر آورده کند. مکان قبر ایشان جایگاهی از جایگاه های بهشت است، هیچ مومنی نیست که آنجا را زیارت کند مگر اینکه خداوند او را از آتش [جهنم] رها و در بهشت او را جای دهد.

در این روایت نیز امام هادی علیه السلام، واسطه ی برآورده شدن حاجت را امام رضا علیه السلام معرفی فرموده و تصریح داشتند که به برکت امام رضا علیه السلام، خداوند حاجت او را بر آورده خواهد کرد. 

۵.     بهشت، در قبال زیارت امام رضا علیه السلام

وجوب بهشت برای زائر امام رضا علیه السلام مساله ای است که در روایات متعدد بدان اشاره شده است.

در روایتی نورانی، امام جواد علیه السلام ثواب زیارت امام رضا علیه السلام را چنین بیان فرمودند:

عَنْ عَبْدِ الْعَظِیمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الرِّضَا علیهما السلام قَالَ: ضَمِنْتُ لِمَنْ زَارَ أَبِی علیه السلام بِطُوسَ عَارِفاً بِحَقِّهِ الْجَنَّهَ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى.

الصدوق، محمد بن علی بن الحسین بن بابویه (المتوفی۳۸۱ق)، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج۲، ص۲۸۷، تحقیق: تصحیح وتعلیق وتقدیم: الشیخ حسین الأعلمی، ناشر: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات – بیروت – لبنان، سال چاپ: ۱۴۰۴ – ۱۹۸۴م.

عبد العظیم حسنی از امام جواد علیه السلام نقل کرده است که فرمودند: کسی که پدرم را در طوس زیارت کند، در حالی که جایگاه ایشان را بشناسد، من بهشت را برای او از جانب خداوند ضمانت می کنم. 

در روایتی دیگر، علی بن اسباط از امام جواد سلام الله علیه پیرامون زیارت قبر امام رضا علیه السلام سوال کرده است که حضرت بهشت را در قبال زیارت امام رضا علیه السلام بیان فرمودند:

عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ علیه السلام مَا لِمَنْ زَارَ وَالِدَکَ علیه السلام بِخُرَاسَانَ قَالَ الْجَنَّهُ وَ اللَّهِ الْجَنَّهُ وَ اللَّهِ.

الصدوق، محمد بن علی بن الحسین بن بابویه (المتوفی۳۸۱ق)، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج۲، ص۲۸۸، تحقیق: تصحیح وتعلیق وتقدیم: الشیخ حسین الأعلمی، ناشر: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات – بیروت – لبنان، سال چاپ: ۱۴۰۴ – ۱۹۸۴م.

علی بن اسباط نقل می کند که از امام جواد علیه السلام سوال کردم کسی که پدرتان را در خراسان زیارت کند، چه [ثوابی] از آنِ اوست؟ حضرت دو مرتبه فرمود: به خدا قسم بهشت.

در این دو روایت نیز امام جواد سلام الله علیه، اثر زیارت پدر بزرگوارشان را بهشت بیان فرمودند. 

۶.     بخشش گناهان

بخشیده شدن گناهان زائر نیز از جمله آثاری است که در روایات اهل بیت علیهم السلام بدان اشاره شده است.

در روایتی که مرحوم صدوق رحمه الله آن را بیان فرمودند، امیرالمؤمنین سلام الله علیه فرمودند:

عن النعمان بن سعد قال: قال أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب علیه السلام: سیقتل رجل من ولدی بأرض خراسان بالسم ظلما … ألا فمن زاره فی غربته غفر الله تعالى ذنوبه ما تقدم منها وما تأخر ولو کانت مثل عدد النجوم وقطر الأمطار وورق الأشجار.

الصدوق، محمد بن علی بن الحسین بن بابویه (المتوفی۳۸۱ق)، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج۲، ص۲۸۹، تحقیق: تصحیح وتعلیق وتقدیم: الشیخ حسین الأعلمی، ناشر: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات – بیروت – لبنان، سال چاپ: ۱۴۰۴ – ۱۹۸۴م.

مردی از فرزندان من در خراسان با سم و حالت ظلم به شهادت می رسد … آگاه باشید، کسی که او را در غربتش زیارت کند، خداوند گناهان گذشته و آینده او را می بخشد هر چند به اندازه ی ستارگان و قطره های باران و برگ درختان باشد. 

۷.     ثواب هفتاد هزار شهید

در روایتی نورانی، امام صادق علیه السلام ضمن اشاره به شهادت امام رضا سلام الله علیه، ثواب زیارت ایشان را مساوی با اجر هفتاد هزار شهیدی که در محضر رسول خدا صلی الله علیه و آله شمشیر زده اند بیان فرمودند چنان چه حمزه بن حمران نقل کرده است:

عَنْ حَمْزَهَ بْنِ حُمْرَانَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام یُقْتَلُ حَفَدَتِی بِأَرْضِ خُرَاسَانَ فِی مَدِینَهٍ یُقَالُ لَهَا طُوسُ مَنْ زَارَهُ إِلَیْهَا عَارِفاً بِحَقِّهِ أَخَذْتُهُ بِیَدِی یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَ أَدْخَلْتُهُ الْجَنَّهَ وَ إِنْ کَانَ مِنْ أَهْلِ الْکَبَائِرِ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ وَ مَا عِرْفَانُ حَقِّهِ قَالَ یَعْلَمُ أَنَّهُ إِمَامٌ مُفْتَرَضُ الطَّاعَهِ غَرِیبٌ شَهِیدٌ مَنْ زَارَهُ عَارِفاً بِحَقِّهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَجْرَ سَبْعِینَ شَهِیداً مِمَّنِ اسْتُشْهِدَ بَیْنَ یَدَیْ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله عَلَى حَقِیقَهٍ.

الصدوق، محمد بن علی (المتوفى۳۸۱ ق)، الأمالی، ص۲۹۰، تحقیق و نشر: قسم الدراسات الاسلامیه – مؤسسه البعثه – قم، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۷هـ.

امام صادق علیه السلام فرمودند: نوه ام در خراسان و در شهری که به آن طوس گفته شده؛ کشته می شود، کسی که او را در آن شهر زیارت کند، در حالی که نسبت به جایگاه او شناخت داشته باشد، با دستانم او را گرفته و او را به بهشت وارد می کنم هر چند دچار گناهان کبیره شده باشد. حمزه می گوید: به حضرت عرض کردم، شناخت جایگان ایشان چیست؟ حضرت فرمود: آن فرد بداند که او [امام رضا علیه السلام] امامی است که تبعیت از ایشان واجب بوده و غریب و شهید است، هر کسی که ایشان را زیارت کند در حالی که جایگاهش را بشناسد، خداوند به وی ثواب هفتاد هزار شهیدی که حقیقتا در محضر رسول خدا صلی الله علیه و آله به شهادت رسیده باشند را می دهد.

در این روایت، امام صادق علیه السلام ضمن اشاره به اهمیت شناخت نسبت به جایگاه امام، تصریح فرمودند که زیارت ایشان با معرفت، ثواب هفتاد هزار شهید دارد.

همچنین با دقت در این روایت، امام تصریح کردند که ایشان را باید در شهر طوس زیارت کرد که خود بهترین دلیل بر زیارت از راه نزدیک نسبت به قبر امام رضا علیه السلام می باشد. 

۸.     حرمت بدن زائر بر آتش جهنم

یکی دیگر از اثرات زیارت امام رضا علیه السلام، حرمت بدن زائر بر آتش جهنم است که خود امام رضا علیه السلام فرمودند:

عَنْ عَبْدِ السَّلَامِ بْنِ صَالِحٍ الْهَرَوِیِّ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا علیه السلام یَقُولُ‏ إِنِّی سَأُقْتَلُ بِالسَّمِّ مَظْلُوماً وَ أُقْبَرُ إِلَى جَنْبِ هَارُونَ‏ وَ یَجْعَلُ اللَّهُ تُرْبَتِی مُخْتَلَفَ شِیعَتِی وَ أَهْلِ مَحَبَّتِی فَمَنْ زَارَنِی فِی غُرْبَتِی وَجَبَتْ لَهُ زِیَارَتِی یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَ الَّذِی أَکْرَمَ مُحَمَّداً صلی الله علیه و آله بِالنُّبُوَّهِ وَ اصْطَفَاهُ عَلَى جَمِیعِ الْخَلِیقَهِ لَا یُصَلِّی أَحَدٌ مِنْکُمْ عِنْدَ قَبْرِی رَکْعَتَیْنِ إِلَّا اسْتَحَقَ‏ الْمَغْفِرَهَ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْمَ یَلْقَاهُ وَ الَّذِی أَکْرَمَنَا بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله بِالْإِمَامَهِ وَ خَصَّنَا بِالْوَصِیَّهِ إِنَّ زُوَّارَ قَبْرِی لَأَکْرَمُ الْوُفُودِ عَلَى اللَّهِ یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَ مَا مِنْ مُؤْمِنٍ یَزُورُنِی فَیُصِیبُ وَجْهَهُ قَطْرَهٌ مِنَ الْمَاءِ إِلَّا حَرَّشفاعت اهل بیت علیهم السلاممَ اللَّهُ تَعَالَى جَسَدَهُ عَلَى النَّارِ.

الصدوق، محمد بن علی بن الحسین بن بابویه (المتوفی۳۸۱ق)، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج۲، ص۲۴۸، تحقیق: تصحیح وتعلیق وتقدیم: الشیخ حسین الأعلمی، ناشر: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات – بیروت – لبنان، سال چاپ: ۱۴۰۴ – ۱۹۸۴م.

عبد السلام هروی نقل کرده است که از امام رضا علیه السلام شنیدم که فرمود: من با سم، در حالی که مظلوم هستم کشته می شوم و مرا در کنار هارون دفن می کنند. خداوند قبر مرا محل رفت و آمد شیعیانم و کسانی که دوستم دارند قرار می دهد، هر کس مرا در غربتم زیارت کند، بر من واجب است که در روز قیامت به زیارت او بروم.

قسم به خدایی که با اکرام خود بر حضرت محمد صلی الله علیه و آله، ایشان را به نبوت بر انگیخت و ایشان را بر همه ی خلق برتری بخشید، هیچ یک از شما نیست که در کنار قبرم دو رکعت نماز میخواند، مگر اینکه مستحق بخشش از سوی خداوند متعال در روزی که به ملاقات او [در قیامت] می رود، می باشد.

قسم به خدایی که ما را بعد از حضرت محمد صلی الله علیه و آله با [دادن مقام] امامت اکرام کرد و وصایت [بعد از ایشان] را مختص ما گرداند، زائران قبرم در روز قیامت از جانب خداوند تکریم شده و هیچ فرد مؤمنی نیست که به زیارت قبر من بیاید و قطره آبی [از چشمش] جاری شود، مگر اینکه خداوند متعال بدنش را بر آتش جهنم حرام می کند.

با دقت در این روایت، وجود مقدس امام رضا علیه السلام نسبت به ستم و ظلمی که در حق ایشان در هنگام شهادت انجام می شود، اشاره فرمودند. همچنین آن حضرت تصریح فرمودند خداوند متعال محل قبر مرا مکانی برای رفت و آمد شیعیان قرار می دهد و بر من لازم است که در روز قیامت به دیدار زائرم بروم.

همچنین آن حضرت بیان کردند که هر که در کنار قبرم نماز بخواند، و در هنگام زیارت من اشک چشمی از او جاری شود، بخشیده شده و بدنش بر اتش جهنم نمی سوزد.  

نتیجه:

رهاورد روایاتی که گذشت، زیارت امام رضا علیه السلام دارای فضائل و ثواب فراوانی بوده که مورد تائید اهل بیت علیهم السلام نیز بوده است.

موفق باشید

موسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه