تفاوت «هنیئاً»، «مریئاً»، «فراتاً» و «سائغاً» چیست؟ …

در زبان عربی، واژه‌های متفاوت و تا حدودی مترادف برای نشان‌دادن معنای «شیرین و گوارا» وجود دارد و هر کدامشان از چشم‌اندازی به این مفهوم اشاره می‌کنند که برخی از آنها عبارت‌اند از:

1. فرات: این واژه مترادف کلمه «عذب»، به معنای «شیرین» است؛[۱] از این‌رو می‌تواند صفت برای آب قرار گیرد. در قرآن کریم مقابل این کلمه، واژه «اجاج» قرار گرفته است که به معنای «بسیار شور» است.[۲] به همین مناسبت، به رودی که از کنار کوفه عبور می‌کند، «فرات» گفته شده است.[۳]
2. سائغ: «سائغ» به هر نوشیدنی که به جهت داشتن ویژگی‌های مطلوب، به راحتی نوشیده شود،[۴] و مطابق میل و طبع و ذائقه شخص باشد،[۵] اطلاق می‌شود.
3. هنیء: ریشه این کلمه به معنای چیزی است که بدون مشقت و سختی نصیب انسان شود؛ از این‌رو به غذایی که به دلیل لذیذ بودن، بدون سختی و با میل و رغبت خورده می‌شود، «هنیء» گفته می‌شود.[۶]
4. مریء: «مری» به عضوی از بدن گفته می‌شود که حلق را به معده متصل کرده و غذا را به آن می‌رساند؛ از این‌رو به غذایی که حجم آن کمتر از حلق انسان بوده [و به راحتی بلعیده می‌شود] «مریء» گفته می‌شود.[۷]

همان‌طور که دیده می‌شود، سه واژه اخیر، مترادف بوده و به معنای گوارا و دل‌پذیر هستند؛ هرچند که ریشه معانی آنها و وجه گوارا بودن غذایی که با آن توصیف می‌شود، متفاوت است.

 

---

[۱]. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، محقق، مصحح، مخزومی، مهدی، سامرائی، ابراهیم، ج ۸، ص ۱۱۵، قم، هجرت، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.

[۲]. ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغه، ج ۱۱، ص ۱۵۹، بیروت، دار احیاء التراث العربی‏، چاپ اول، ۱۴۲۱ق.

[۳]. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح (تاج اللغه و صحاح العربیه)، محقق، مصحح، عطار، احمد عبد الغفور، ج ۱، ص ۲۶۰، بیروت، دار العلم للملایین، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.

[۴]. ابن درید، محمد بن حسن،‏ جمهره اللغه، ج ۲، ص ۸۴۶، بیروت، دار العلم للملایین‏، چاپ اول، ۱۹۸۸م.‏

[۵]. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۵، ص ۲۶۶ – ۲۶۷، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۶۰ش.

[۶]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۱، ص ۱۸۴، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق.

[۷]. کتاب العین، ج ۸، ص ۲۹۹.