نامه (۹) نهج البلاغه/ نامه به «معاویه»

 و من کتاب له ( علیه السلام ) إلى معاویه :

فَأَرَادَ قَوْمُنَا قَتْلَ نَبِیِّنَا وَ اجْتِیَاحَ أَصْلِنَا وَ هَمُّوا بِنَا الْهُمُومَ وَ فَعَلُوا بِنَا الْأَفَاعِیلَ وَ مَنَعُونَا الْعَذْبَ وَ أَحْلَسُونَا الْخَوْفَ وَ اضْطَرُّونَا إِلَى جَبَلٍ وَعْرٍ وَ أَوْقَدُوا لَنَا نَارَ الْحَرْبِ فَعَزَمَ اللَّهُ لَنَا عَلَى الذَّبِّ عَنْ حَوْزَتِهِ وَ الرَّمْیِ مِنْ وَرَاءِ حُرْمَتِهِ مُؤْمِنُنَا یَبْغِی بِذَلِکَ الْأَجْرَ وَ کَافِرُنَا یُحَامِی عَنِ الْأَصْلِ وَ مَنْ أَسْلَمَ مِنْ قُرَیْشٍ خِلْوٌ مِمَّا نَحْنُ فِیهِ بِحِلْفٍ یَمْنَعُهُ أَوْ عَشِیرَهٍ تَقُومُ دُونَهُ فَهُوَ مِنَ الْقَتْلِ بِمَکَانِ أَمْنٍ وَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ( صلى الله علیه وآله ) إِذَا احْمَرَّ الْبَأْسُ وَ أَحْجَمَ النَّاسُ قَدَّمَ أَهْلَ بَیْتِهِ فَوَقَى بِهِمْ أَصْحَابَهُ حَرَّ السُّیُوفِ وَ الْأَسِنَّهِ فَقُتِلَ عُبَیْدَهُ بْنُ الْحَارِثِ یَوْمَ بَدْرٍ وَ قُتِلَ حَمْزَهُ یَوْمَ أُحُدٍ وَ قُتِلَ جَعْفَرٌ یَوْمَ مُؤْتَهَ وَ أَرَادَ مَنْ لَوْ شِئْتُ ذَکَرْتُ اسْمَهُ مِثْلَ الَّذِی أَرَادُوا مِنَ الشَّهَادَهِ وَ لَکِنَّ آجَالَهُمْ عُجِّلَتْ وَ مَنِیَّتَهُ أُجِّلَتْ فَیَا عَجَباً لِلدَّهْرِ إِذْ صِرْتُ یُقْرَنُ بِی مَنْ لَمْ یَسْعَ بِقَدَمِی وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ کَسَابِقَتِی الَّتِی لَا یُدْلِی أَحَدٌ بِمِثْلِهَا إِلَّا أَنْ یَدَّعِیَ مُدَّعٍ مَا لَا أَعْرِفُهُ وَ لَا أَظُنُّ اللَّهَ یَعْرِفُهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى کُلِّ حَالٍ وَ أَمَّا مَا سَأَلْتَ مِنْ دَفْعِ قَتَلَهِ عُثْمَانَ إِلَیْکَ فَإِنِّی نَظَرْتُ فِی هَذَا الْأَمْرِ فَلَمْ أَرَهُ یَسَعُنِی دَفْعُهُمْ إِلَیْکَ وَ لَا إِلَى غَیْرِکَ وَ لَعَمْرِی لَئِنْ لَمْ تَنْزِعْ عَنْ غَیِّکَ وَ شِقَاقِکَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ عَنْ قَلِیلٍ یَطْلُبُونَکَ لَا یُکَلِّفُونَکَ طَلَبَهُمْ فِی بَرٍّ وَ لَا بَحْرٍ وَ لَا جَبَلٍ وَ لَا سَهْلٍ إِلَّا أَنَّهُ طَلَبٌ یَسُوءُکَ وِجْدَانُهُ وَ زَوْرٌ لَا یَسُرُّکَ لُقْیَانُهُ وَ السَّلَامُ لِأَهْلِهِ .

به معاویه: پس مردم ما- قریش- خواستند پیامبرمان را بکشند و ریشه ما را بکنند، و درباره ما اندیشه ها کردند و کارها راندند. از زندگى گوارامان بازداشتند و در بیم و نگرانى گذاشتند، و ناچارمان کردند تا به کوهى دشوار گذار بر شویم، و آتش جنگ را براى ما برافروختند. اما خدا خواست تا ما پاسدار شریعتش باشیم و نگاهدار حرمتش. مومن ما از این کار خواهان مزد بود، و کافر ما از تبار خویش حمایت مى نمود. از قریش آن که مسلمان گردید، آزارى که ما را بود، بدو نمى رسید، چه یا هم سوگندى داشت که پاس او را مى داشت یا خویشاوندى که به یارى وى همت مى گماشت، پس او از کشته شدن در امان بود- و از گزند نانگران  و رسول خدا (صلی الله علیه وآله) چون کارزار دشوار مى شد و مردم پاى پس مى نهادند، کسان خود را فراز مى داشت و بدانان یارانش را از سوزش نیزه ها و شمشیرها باز مى داشت، چنانکه عبیده پسر حارث در نبرد بدر، و حمزه در احد، و جعفر در موته، شهید گردید، و آن که اگر خواهم نام او بگویم، خواست تا چون آنان فیض شهادت یابد لیکن اجلهاى آنان پیش افتاد و در مرگ او تاخیر رخ داد. شگفتا! از روزگار که کار بدانجا کشید تا مرا در پایه کسى درآرند که چون من پاى پیش ننهاد- و دستى به جهاد نگشاد- نه چون من اسلامش دیرینه است و نه او را چنین پیشینه، جز آنکه کسى از روى ادعا چیزى را گوید که نه من مى شناسم و نه خدا، و سپاس خدا را در هر حال و هر جا. اما خواست تو در سپرده کشندگان عثمان، من در این کار نگریستم و دیدم بر سپردن آنان به تو یا جز تو توانا نیستم. و به جانم سوگند، اگر از گمراهى دست باز ندارى و دور جدایى خواهى را به سر نیارى به زودى بینى که آنان در پى تواند، و رنج جستن شان را در بیابان و دریا و کوه و صحرا بر تو نمى نهند، لیکن آن خواستنى است تو را ناخوشایند و دیدارى نادلپسند، و سلام بر آنان که در خور سلامند.